STEWARD
OWNERSHIP

Een steward-owned bedrijf is – het woord zegt het al – van de stewards: zij hebben de zeggenschap in handen én de opdracht over de missie en de continuïteit van het bedrijf te waken.

Steward-owned bedrijven ‘ondernemen’ net als andere bedrijven. Zij opereren in een marktomgeving, bieden diensten of producten aan, bedienen klanten, innoveren, hebben werknemers, lopen bedrijfsrisico’s, etc. Enig – wezenlijk – verschil is dat de zeggenschap bij een steward-owned bedrijf in handen ligt van stewards, met als doel de continuïteit en missie van het bedrijf te borgen. Daaraan gerelateerd kennen veel steward-owned bedrijven een grote betrokkenheid van alle medewerkers bij de (be)sturing van het bedrijf. Sommige steward-owned bedrijven hebben uitdrukkelijk een mens- en/of een aarde-waardige missie. Kortom: steward-owned bedrijven ondernemen, maar ondernemen net anders.

ONDERNEMEN

STEWARDS

De formele zeggenschap bij een steward-owned bedrijf ligt in handen van de stewards (en dus niet de eigenaren of aandeelhouders). Stewards worden gekozen op basis van hun kennis en kunde en zijn nauw verbonden met het bedrijf. Soms zijn zij betrokken bij de dagdagelijkse activiteiten, soms meer op de achtergrond. Stewards vervullen hun rol tijdelijk: op enig moment dragen zij hun rol/zeggenschap over aan nieuwe stewards. De essentiële verantwoordelijkheid van de stewards is om de missie en continuïteit van het bedrijf te bewaken. Anders gezegd: zij dragen zorg voor iets waardevols om het door te kunnen geven aan toekomstige generaties.

Uitgangspunt is dat de winst – met het oog op de continuïteit en de missie – wordt geherinvesteerd in het bedrijf. Bijvoorbeeld in verdere groei, research & development, of in een buffer voor slechtere tijden. Daarnaast kunnen investeerders in het steward-owned bedrijf een redelijke vergoeding – vaak beperkt in omvang en/of looptijd – voor hun financiële inbreng ontvangen. Mocht er nog winst overschieten dan kan voorzien zijn dat die gedoneerd wordt in lijn met de missie van het bedrijf.

WINST

Om steward ownership juridisch vorm te geven wordt vaak gebruik gemaakt van meerdere rechtspersonen en afspraken over winst en zeggenschap. Veel gebruikte rechtspersonen zijn de commanditaire vennootschap, de coöperatieve vereniging, de stichting en de besloten vennootschap en veelal een combinatie van twee of meer van deze rechtsvormen. Afspraken kunnen betrekking hebben op een redelijke vergoeding van oprichters, investeerders, bestaande aandeelhouders, de winstbestemming of de samenstelling van de groep stewards. In alle gevallen dienen de twee kernprincipes van steward ownership precies vastgelegd te worden. Dus: een strikte scheiding tussen zeggenschap (juridisch eigendom) en aanspraak op winst (economisch eigendom); en een winstbestemming ten behoeve van de missie en continuïteit van het bedrijf. En in het verlengde vanzelfsprekend ook een heldere en kenbare formulering van de missie.

JURIDISCHE VORMGEVING

Steeds meer bedrijven in Nederland kiezen voor de steward ownership: in de periode 2020-2025 zijn ruim 100 bedrijven steward-owned geworden. En er zijn verschillende Nederlandse bedrijven die al van oudsher een steward-owned structuur kennen (ter illustratie: de oorsprong van een van die bedrijven ligt in het eind van de 19de eeuw). Momenteel is er een groeiende interesse in steward ownership: uit onderzoek blijkt dat 50% van de ondernemers denken dat steward ownership interessant kan zijn voor bedrijven.

GROEI